تصفیه فاضلاب دامداری

یکی از این زائدات، فاضلاب تولید شده در دامداری است. برای طراحی یک سیستم تصفیه فاضلاب کارآمد، ابتدا بایستی محل مصرف آب و تولید فاضلاب در هر بخش بررسی گردیده و سپس با توجه به کمیت و کیفیت فاضلاب تولیدی و درجه تصفیه مورد نیاز، طرح نهایی تصفیه خانه تهیه شود.

صنعت دامداری

دامداری و دامپروری در دنیا پیشینه ای به قدمت تاریخ جهان دارد، درست از زمانی که انسان نخستین آموخت که می تواند با اهلی نمودن بعضی از حیوانات غذای روزانه خود را تامین نماید. پس از گذار از عصر آهن و کشاورزی و ورود به عصر تکنولوژی و نیاز به غذای بیشتر برای جمعیت رو به رشد جهان، دامداری های سنتی به سرعت جای خود را به دامداری های مجهز صنعتی دادند و این صنعت به یکی از مهم ترین و پرسود ترین صنایع در دنیا مبدل گردید.
کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نبوده و پیشرفت در زمینه تولیدات دامی در مقایسه با سایر کشورهای دنیا گواه این مدعاست. به عنوان مثال ميزان توليد شير در ايران از 4540 هزار تن در سال 1374 به حدود 5975 هزار تن در سال 1383 رسيد که از اين نظر در ميان کشورهاي جنوب غربي آسيا، پس از ترکيه با 10478 هزار تن توليد، در رتبه دوم قرار مي گيرد. ميزان کل توليد گوشت در ايران در فاصله سالهاي 1374 تا 1383 از حدود 1329 هزار تن به 1613 هزار تن افزايش يافت که در مقايسه با کشورهاي منطقه آسياي جنوب غربي بيشترين ميزان را داراست. در اين منطقه ترکيه با توليد 1/6 ميليون تن گوشت از ديگر توليد کنندگان عمده محسوب مي شود.
اما دراین میان مانند هر صنعت دیگری، تولید محصولات سبب به وجود آمدن مواد زائدی می گردد که دفع صحیح آن به نحوی که با استانداردهای سازمان محیط زیست ایران همخوانی داشته باشد، در زمره دغدغه های یک تولیدکننده محسوب می گردد.

محل مصرف آب و توليد فاضلاب در دامداری ها:

در دامداري‌ هاي صنعتي با توجه به محل مصرف آب، فاضلاب هايي با كيفيت و كميت متفاوت توليد مي‌شود. با توجه به نحوه ی جمع آوری کود دام، عمده ترین موارد مصرف آب در بخش‌ هاي مختلف شامل بخش های ذیل می باشد:
– دامداری هایی که کود آنها به صورت خشک جمع آوری می شود:
شرب دام
شستشوي شيردوش
اسپري مرطوب
شستشوي گوساله‌ دان و زايشگاه
– دامداری هایی که کود آنها به وسیله شستشو جمع آوری می شود:
شرب دام
شستشوي شيردوش
اسپري مرطوب
شستشوي گوساله‌ دان و زايشگاه
شستشوی محل استراحت دام با استفاده از سیستم washing

ملاحظه مي‌ گردد در برخي از مصارف آب به فاضلاب تبديل نشده و در صورت تبديل نیز به تصفيه‌ خانه وارد نمی گردد (ادرار دام و مازاد آبشخور) و در برخي از مصارف مانند شيردوش، شستشوي گوساله‌ دان و زايشگاه و محل استراحت دام عمده آب مصرفي به فاضلاب تبديل و به تصفيه‌ خانه منتقل مي‌ گردد.

تعیین کمیت و کیفیت فاضلاب تولیدی در دامداری ها:

کمیت:
میزان فاضلاب تولیدی، احجام مورد نیاز جهت هر واحد تصفیه خانه را تعیین می کند. جهت تعیین کمیت فاضلاب تولیدی در یک دامداری، توجه به محل مصرف آب در بخش هایی از سایت که تبدیل آب به فاضلاب وجود دارد، ضروری است. همانطور که قبلا ذکر شد عمده فاضلاب توليدي در دامداری ناشي از شستشوي شيردوش، گوساله‌داني و زايشگاه مي‌باشد. عامل تاثیرگذار بعدی تواتر تخلیه فاضلاب به شبکه است.
* در دامداری هایی که از سیستم شستشو جهت جمع آوری کود استفاده می شود، میزان تولید فاضلاب بیشتر از دامداری هایی است که کود به صورت خشک جمع آوری می شود.
کیفیت:
میزان آلاینده های موجود در فاضلاب، مشخص کننده نوع فرایند تصفیه با توجه به استانداردهای مورد نیاز می باشد. با توجه به اینکه عمده فاضلاب دامداری ها در نتیجه شستشو حاصل می شود، لذا آلودگی فاضلاب ناشی ورود شیر و خون به آب شستشو بوده که منجر به ایجاد BOD5 و TSS در فاضلاب می شود.
* در دامداري‌هايي که از روش شستشو جهت حمل کود استفاده مي‌نمايند، ميزان بار آلي و مواد جامد معلق بسيار بالاتر از دامداري‌هايي است که کود به صورت خشک جمع‌آوري مي‌شود.
لازم به ذکر است که به علت استفاده معمول از اسیدها (اغلب اسید کلریدریک) و قلیاها ( اغلب سود) جهت شستشوی دستگاه شیردوش، بایستی هنگام طراحی فرایند تصفیه به وجود این مواد در فاضلاب توجه نمود.

طراحی فرایند تصفیه

تجربیات کارشناسان این مجموعه در زمینه فاضلاب تولیدی در صنایع مختلف حاکی از آن است که فاضلاب دامداری ها در زمره فاضلاب های قوی از نظر مواد آلی تقسیم بندی می شود. واحدهای فرایندی جهت این دسته از فاضلاب ها به طور کلی به صورت ذیل می باشد:
– آشغالگير (دستی و مکانیکی)
– دانه گير و چربی گیر
– متعادل ساز
– ته نشيني اوليه
– تصفیه بی هوازی (بسته به خصوصیات فاضلاب می توان از لاگون بی هوازی، UASB, UABR و یا سایر سیستم های بی هوازی استفاده نمود)
– تصفیه هوازی (بسته به خصوصیات فاضلاب می توان از سیستم های رشد معلق (لجن فعال) و یا رشد چسبیده (MBBR,MBR) بهره گرفت)
– ته نشيني ثانويه
– لاگون زلال ساز
– راک فيلتر
– کلرزني
– مخزن ذخيره پساب

بسته به کیفیت و کمیت فاضلاب تولیدی، ممکن است تعدادی از واحدهای مذکور حذف گردند.

کارشناسان این مجموعه کلیه اطلاعات مورد نیاز در مورد کمیت و کیفیت فاضلاب تولیدی در این صنعت را با انجام مطالعات میدانی، بررسی صنایع مشابه و مقایسه با استانداردها جمع آوری نموده و با در نظر گرفتن استانداردهای مورد نظر سازمان محیط زیست در خصوص تخلیه پساب، اقدام به طراحی یک سیستم تصفیه کارآمد می نمایند.